ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಭೂ ಕುಸಿತ: ಪ್ರಕೃತಿ ಜೊತೆ ಮನುಷ್ಯನ ಅಂಡರ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಎಡವಟ್ಟು ಅಷ್ಟೇ!

ದೇಸೀ ಪೋಸ್ಟ್ ಡೆಸ್ಕ್:
ಮಳೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಬೆಟ್ಟ ನೆನೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳ ಬಳಿಕ ಅದೇ ಬೆಟ್ಟದ ಒಂದು ಭಾಗ ಜಾರುತ್ತಿದೆ. ರಸ್ತೆ ಮೇಲೆ ಮಣ್ಣು, ಮರಗಳು, ಕಲ್ಲುಗಳು ಬಂದು ಬೀಳುತ್ತಿವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮನೆಗಳು, ವಾಹನಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲು ಹಳಿಗಳಿಗೂ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ದೃಶ್ಯಗಳು ಈಗ ಮಳೆಗಾಲದ ಆತಂಕದ ಭಾಗವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ…
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕುಸಿಯುತ್ತಿವೆಯೇ? ಅಥವಾ ನಾವು ಬೆಟ್ಟದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ?

ಉತ್ತರ ಒಂದೇ ಕಾರಣದಲ್ಲಿಲ್ಲ.
ಮಳೆ ಇದೆ. ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆ ಇದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಸ್ವಭಾವ ಇದೆ. ಅರಣ್ಯ ಇದೆ. ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿವೆ. ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳಿವೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಒತ್ತಡವಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹವಾಮಾನದ ಪರಿಣಾಮವೂ ಇದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತದ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಎಂದರೇನು?

ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಗುಜರಾತ್‌ನಿಂದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗೋವಾ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ವಿಶಾಲ ಪರ್ವತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಾಡುಗಳು ಮಳೆಯ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ನದಿಗಳ ಉಗಮ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಜಲಚಕ್ರ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಅದರಲ್ಲೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಡಗು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಕೆಲವು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಿರುವುದೇ ಭೂಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾರಣವಲ್ಲ.

ಮಳೆ ಬಂದರೆ ಬೆಟ್ಟ ಏಕೆ ಜಾರುತ್ತದೆ?

ಒಂದು ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ ನೋಡೋಣ.
ಒಣಗಿರುವ ಸ್ಪಾಂಜ್‌ಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೀರು ಸುರಿಸಿದರೆ ಅದು ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ಸ್ಪಾಂಜ್‌ಗೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಸುರಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರು ಹೊರಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೂ ಕೆಲವು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದೇ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಳೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಂದರೆ ಮಣ್ಣು ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನೀರು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಭಾಗ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗ ಭೂಗರ್ಭದ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆ ಬಂದಾಗ ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಗಳ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುವ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಪದರ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಪದರಗಳ ನಡುವೆ ದುರ್ಬಲ ಭಾಗವಿದ್ದರೆ, ಮೇಲಿನ ಪದರ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಜಾರಬಹುದು. ಇದನ್ನೇ ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭೂಕುಸಿತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ.

ಆದರೆ ಮಳೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಪರಾಧಿಯೇ?
ಇಲ್ಲ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶ. ಭಾರಿ ಮಳೆ ಒಂದು ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಭೂಕುಸಿತದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳು ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಇರಬಹುದು. ಒಂದು ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ದುರ್ಬಲವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಪದರ ಇರಬಹುದು. ಅದರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಇಳಿಜಾರು ಇರಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಮರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಅದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿರಬಹುದು. ಮಳೆನೀರು ಹರಿಯುವ ಸಹಜ ಮಾರ್ಗ ಬದಲಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಭಾರಿ ಮಳೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಸಮಸ್ಯೆ ಸ್ಫೋಟಿಸಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಷ್ಟು ಮಳೆ ಬಂತು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಆ ಮಳೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಬೆಟ್ಟದ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿತ್ತು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಕೇಳಬೇಕು.

ಮರಗಳು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತವೆ?
ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೇವಲ ಮರಗಳ ಸಮೂಹ ಎಂದು ನಾವು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಕಾಡು ಒಂದು ಜೀವಂತ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮರಗಳ ಬೇರುಗಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತವೆ. ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಸಸ್ಯಗಳು ಮಳೆಯ ಹನಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಬಡಿದು ಮಣ್ಣನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದರವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಡಿನ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಮಳೆನೀರು ತಕ್ಷಣವೇ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಳನುಗ್ಗಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಂದು ಮರಗಳಿದ್ದರೆ ಭೂಕುಸಿತ ಆಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಭಾರಿ ಮಳೆ, ದುರ್ಬಲ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆ ಅಥವಾ ಆಳವಾದ ಭೂಕುಸಿತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಗುಡ್ಡ ಕುಸಿಯಬಹುದು. ಆದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ನಷ್ಟವು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.

ಬೆಟ್ಟ ಕತ್ತರಿಸಿದಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ಒಂದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ರಸ್ತೆಗಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದಾಗ ನಾವು ಕೇವಲ ಮಣ್ಣನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬೆಟ್ಟದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಇಳಿಜಾರಿನ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಲಂಬ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಇಳಿಜಾರಿನ ಬದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆ, ಮೇಲಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಪದರಗಳಿಗೆ ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ ಬೆಂಬಲ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಳೆ ಬಂದಾಗ ಆ ಭಾಗಕ್ಕೆ ನೀರು ಸೇರುತ್ತದೆ. ನೀರು ಹರಿಯುವ ಮಾರ್ಗ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನೀರು ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿ ಹರಿಯಬಹುದು. ಅದು ಮಣ್ಣನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಸ್ತೆಯ ಕೆಳಭಾಗ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಇಳಿಜಾರು ದುರ್ಬಲವಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಎಷ್ಟು ಅಗಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ, ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ.

ನೀರು ಹರಿಯುವ ದಾರಿ ಬದಲಾದರೆ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆನೀರು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಹಜ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ತೊರೆಗಳು, ಹಳ್ಳಗಳು, ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಳಿಜಾರುಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾನವ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಈ ಸಹಜ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ ಸಮಸ್ಯೆ ಆರಂಭವಾಗಬಹುದು. ರಸ್ತೆ, ಮನೆ, ರೆಸಾರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಇತರ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಂದ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕೊಚ್ಚುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ, ಕೆಳಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಳೆನೀರು ನಿರ್ವಹಣೆ ಕೇವಲ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಡ್ರೈನೇಜ್ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಬೆಟ್ಟದ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಭಾಗವೂ ಹೌದು.

ಕೃಷಿಯೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಿವೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ಭೂಬಳಕೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂಶವಿದೆ. ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದರೆ ಭೂಕುಸಿತ ಎಂಬ ಸರಳ ಸಮೀಕರಣವೂ ತಪ್ಪು. ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಬೆಟ್ಟದ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ: ಅವಕಾಶವೂ, ಒತ್ತಡವೂ
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಂತಿವೆ. ಜಲಪಾತ, ಮಳೆ, ಮಂಜು, ಕಾಡು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟ?ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಆದರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವೂ ಹೆಚ್ಚಬೇಕು. ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಬೇಕು. ರಸ್ತೆಗಳು ಬೇಕು. ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಬೇಕು. ನೀರು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇಕು. ಕಸ ನಿರ್ವಹಣೆ ಬೇಕು. ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಿಸರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವೇ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡವಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಬೇಕೇ ಬೇಡವೇ? ಎಂಬುದಲ್ಲ. ಪ್ರಶ್ನೆ, ಎಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಈ ಬೆಟ್ಟ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು? ಎಂಬುದು.

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಎಲ್ಲಿದೆ?
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನದ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಒಂದು ಪದ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ತೀವ್ರ ಹವಾಮಾನ ಘಟನೆಗಳು. ಅಂದರೆ ಮಳೆ ಬರದೇ ಇರುವ ಅವಧಿ ದೀರ್ಘವಾಗಬಹುದು. ನಂತರ ಅಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಮಳೆ ಸುರಿಯಬಹುದು. ಇಂತಹ ಮಳೆ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಮಣ್ಣಿನ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಸವಾಲಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭೂಕುಸಿತಕ್ಕೂ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಒಂದೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹವಾಮಾನವು ತೀವ್ರ ಮಳೆ ಘಟನೆಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ, ಈಗಾಗಲೇ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಗಂಭೀರವಾಗಬಹುದು.

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲ
ಇದು ಮತ್ತೊಂದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೆಟ್ಟವೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ಮಣ್ಣು ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ಇಳಿಜಾರು ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಡೀ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ನಿಯಮ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸರಳೀಕರಣವಾಗಬಹುದು. ಭೂಕುಸಿತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ‘ಮತ್ತೆ ರಸ್ತೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳ’ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ನೋಡದೆ, ‘ಏಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಜಾರಿತು?’ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಜಾರಿದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಅಪಘಾತವಲ್ಲ. ಅದು ಬೆಟ್ಟ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೂ ಆಗಿರಬಹುದು.

ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕೇ?
ಇಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ರಸ್ತೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಶಾಲೆ, ವಿದ್ಯುತ್, ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಎಲ್ಲವೂ ಬೇಕು. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಕೂಡ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಾದರಿ ಬದಲಾಗಬೇಕು. ರಸ್ತೆ ಬೇಕಾದರೆ ಬೆಟ್ಟದ ರಚನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ರಸ್ತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಕಟ್ಟಡ ಬೇಕಾದರೆ ಭೂಮಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಬೇಕಾದರೆ ಸ್ಥಳದ ಪರಿಸರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು. ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಬದಲು ಸಹಜ ಹರಿವನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕು. ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ನಂತರ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು.

ಇದೇನಿದ್ದರೂ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನ ಸಂಬಂಧದ ಕಥೆ. ಮಳೆ ನಮ್ಮ ಶತ್ರುವಲ್ಲ. ಬೆಟ್ಟವೂ ನಮ್ಮ ಶತ್ರುವಲ್ಲ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ಶತ್ರುವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಮೂರರ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಅಪಾಯ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ತನ್ನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬೆಟ್ಟದ ರೂಪವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಸಮಸ್ಯೆ ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ!