ಮಳೆಯ ನಂತರದ ಆ ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತು ನಿಮಗೆ ನೆನಪಿದೆಯೇ?
ಹಳ್ಳದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಾಗ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹಾರಾಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಕೀಟಗಳು… ಬೆಳಕಿಗೆ ತಾಕಿದಾಗ ಹೊಳೆಯುವ ರೆಕ್ಕೆಗಳು… ಕ್ಷಣಕ್ಕೊಂದು ದಿಕ್ಕು ಬದಲಿಸಿ ಹಾರುವ ಅದ್ಭುತ ಚಲನೆ. ಬಾಲ್ಯದ ಅನೇಕ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ನಾವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ಅವುಗಳೇ ಡ್ರಾಗನ್ಫ್ಲೈಗಳು.
ಇಂದು ಅದೇ ಕೀಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಶಾಂತವಾದ, ಆದರೆ ಆತಂಕಕಾರಿ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದ ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯದ ಹೃದಯವಾಗಿರುವ Western Ghats ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಡ್ರಾಗನ್ಫ್ಲೈಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ದೊಡ್ಡ ಸುದ್ದಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸದೇ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದರ ಅರ್ಥ ತುಂಬಾ ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಕೃತಿ ಯಾವಾಗಲೂ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಮೊದಲು ಸಣ್ಣ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ನಾವು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಡ್ರಾಗನ್ಫ್ಲೈಗಳ ಕಾಣೆಯಾಗುವುದು ಅಂತಹ ಒಂದು ಸಂಕೇತವಾಗಿರಬಹುದು.
ಒಮ್ಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಕೀಟಗಳು ಈಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಕಡಿಮೆ. ಕೆಲವು speciesಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಆಗಿಲ್ಲ. ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆದ ಬದಲಾವಣೆ ಇದು. ನಾವು busy ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸದೆ ಹೋದರೂ, ಪ್ರಕೃತಿ ತನ್ನ ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಲ್ಲ.
ಡ್ರಾಗನ್ಫ್ಲೈಗಳು ಕೇವಲ ಸುಂದರ ಕೀಟಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಪರಿಸರದ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಮೌನ ಸೂಚಕಗಳು. ಅವುಗಳ ಜೀವನ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದರೆ, ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂದರೆ, ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಳಗೆ ಏನೋ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸೂಚನೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನಾವು ಬಹಳ ಬಾರಿ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಅದು ಕೇವಲ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸರಪಳಿ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯದ ಭಂಡಾರ. ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಕೀಟಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹಲವು ನದಿಗಳ ಹುಟ್ಟುವ ಸ್ಥಳವೂ ಇದೇ. ಇಂತಹ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆ ಕೇವಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಲ್ಲ. ಅದು ದೇಶದ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ವಿಷಯ.
ಈ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ನಾವು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯುವಂತಹವು. ನಗರಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳು ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸೇರಿ, ಡ್ರಾಗನ್ಫ್ಲೈಗಳಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೀಟದ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಪ್ಪೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ಪಕ್ಷಿಗಳ ವರ್ತನೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಂದರೆ, ನಾವು ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಣ್ಣ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ. ಪ್ರಕೃತಿ ಒಂದು ಜಾಲದಂತಿದೆ. ಒಂದು ಭಾಗ ದುರ್ಬಲವಾದರೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ತಲುಪುತ್ತದೆ.
ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಚಿಂತಿಸುತ್ತೇವೆ. ಹುಲಿ, ಆನೆ, ಸಿಂಹ… ಆದರೆ ಪರಿಸರವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಇಂತಹ ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳು. ಅವುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮತೋಲನ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಮೇಲೂ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
ಈ ಕಥೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ನಾವು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ? ಅದು ಕೇವಲ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲವೇ? ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವೇ ಮುಂದಿನ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಡ್ರಾಗನ್ಫ್ಲೈಗಳು ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ಒಂದು ಆರಂಭದ ಸೂಚನೆ ಆಗಿರಬಹುದು. ನಾವು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನೂ ಸಮಯ ಇದೆ. ನಾವು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ಮುಂದೆ ಕೇಳುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಠಿಣವಾಗಬಹುದು.
ಒಮ್ಮೆ ನಾವು ಗಮನಿಸದ ಕೀಟಗಳು… ಇಂದು ನಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೌನದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಸಂದೇಶ ಇದೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದೆ… ಆದರೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ.
ನಾವು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯಾ?
