ದೇಸಿ ನ್ಯೂಸ್ ಡೆಸ್ಕ್:
ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಡುವಾಗ ಒಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿ ಖರೀದಿಸುತ್ತೇವೆ. ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು, ಪ್ರಯಾಣದ ವೇಳೆ ಇನ್ನೊಂದು, ಜಿಮ್ಗೆ ಹೋದರೆ ಮತ್ತೊಂದು. ನೀರು ಕುಡಿದ ಬಳಿಕ ಖಾಲಿಯಾದ ಬಾಟಲಿಯನ್ನು ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಎಸೆಯುತ್ತೇವೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮುಗಿಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಆರಂಭವಾಗುವುದು ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ!
ಆ ಬಾಟಲಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ? ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಅಥವಾ ನದಿ, ಸಮುದ್ರ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ನಮ್ಮ ಆಹಾರದಲ್ಲೇ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತದೆಯೇ?
ಇಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ. ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ತಂಪು ಪಾನೀಯ, ಜ್ಯೂಸ್, ಎಣ್ಣೆ, ಹಾಲು, ಔಷಧಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸುಲಭ ಬಳಕೆ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿಗಳ ಬಳಕೆ ಕಳೆದ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದೇ ಅನುಕೂಲ ಈಗ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷ ಸುಮಾರು 10 ಲಕ್ಷ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿಗಳು ಖರೀದಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 130 ಕೋಟಿ (1.3 ಬಿಲಿಯನ್) ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ವರ್ಷದ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 500 ಬಿಲಿಯನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು. ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನೊಂದು ಹೋಲಿಕೆ ಸಾಕು. ಈ ಬಾಟಲಿಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಜೋಡಿಸಿದರೆ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಚಂದ್ರನ ತನಕ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ತಲುಪುವಷ್ಟು ಉದ್ದದ ಸರಪಳಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಅಂಕಿ ಕೇವಲ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಲು ಕಾರಣವೇನು? ಅದರ ಉತ್ತರ ನಮ್ಮ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ನಗರೀಕರಣ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಬಾಟಲಿ ನೀರಿನ ಉದ್ಯಮ, ಆನ್ಲೈನ್ ಆಹಾರ ವಿತರಣೆ, ತ್ವರಿತ ಬಳಕೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ—ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ, ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಅಥವಾ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಉಕ್ಕಿನ ಅಥವಾ ಗಾಜಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ಸಲ ಬಳಸಿ ಎಸೆಯುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿಗಳೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಅನುಕೂಲ ತಂದಿದ್ದರೂ, ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಬೆಲೆ ಅಪಾರವಾಗಿದೆ.
ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿಗಳ ಬಹುಪಾಲು ಪಾಲಿಥಿಲೀನ್ ಟೆರೆಫ್ತಾಲೇಟ್ (PET) ಎಂಬ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ನಿಂದ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಹಗುರ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವುದರಿಂದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅಗ್ಗದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೊಳೆಯಲು ಸುಮಾರು 450 ವರ್ಷಗಳು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಹಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಅಂದರೆ ಇಂದು ನಾವು ಎಸೆಯುವ ಬಾಟಲಿ, ನಮ್ಮ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ಆತಂಕಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿಗಳೂ ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದರೂ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಫಿಲ್ಗಳಲ್ಲಿ, ನದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತೆರೆದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ಸುಡಲಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಒಡೆದು ಮೈಕ್ರೋಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಆಗಿ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಭಾರತವೂ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಹೊರತಾಗಿಲ್ಲ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಾಟಲಿ ನೀರಿನ ಉದ್ಯಮ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ನಗರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆತಂಕದಿಂದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿಗಳ ಬಳಕೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿದೆ. ಮೆಟ್ರೋ ನಗರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳವರೆಗೆ ಒಂದೇ ಸಲ ಬಳಸಿ ಎಸೆಯುವ ಬಾಟಲಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಿವೆ.
ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ—ನಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಳಸುವ ಈ 130 ಕೋಟಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿಗಳ ಅಂತಿಮ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ ಎಲ್ಲಿದೆ?
ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ತಿಳಿಯುವುದು ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
