ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ: ಒಂದು ಹಾಡು ಮೂರು ದಶಕದ ನಂತರವೂ ಹಿಟ್ ಆಗಿಯೇ ಇದೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವೇ?

1998ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ದಿಲ್ ಸೆ ಚಿತ್ರದ ‘ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ’ ಹಾಡು ಇಂದು ಕೂಡ ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾದ ಅತ್ಯಂತ ಐಕಾನಿಕ್ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಕಳೆದ 27 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಹಾಡುಗಳು ಬಂದಿವೆ, ಹಿಟ್ ಆಗಿವೆ ಮತ್ತು ಮರೆಯಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ‘ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ’ ಮಾತ್ರ ಕಾಲದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಇಂದಿಗೂ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ.

ಒಂದು ಸಿನಿಮಾ ಹಾಡು ಹೇಗೆ ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಘಟನೆ (Cultural Phenomenon) ಆಗುತ್ತದೆ? ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವೇ ‘ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ’!!

ಇದು ಕೇವಲ ಹಾಡಲ್ಲ, ಮೂರು ದಿಗ್ಗಜರ ಸಂಗಮ!

ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಪರೂಪದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

‘ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ’ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದವರು ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಣಿ ರತ್ನಂ, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎ.ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್, ಸಾಹಿತಿ ಗುಲ್ಜಾರ್. ಈ ಮೂವರ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಒಂದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದ ಪರಿಣಾಮವೇ ಈ ಹಾಡು ಎಂದು ಸಿನಿಮಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಡಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ ಎ.ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್ ಮೂಲತಃ ಈ ಧುನಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ರಚಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ಮಣಿ ರತ್ನಂ ಅವರಿಗೆ ಕೇಳಿಸಿದಾಗ ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ಇದನ್ನು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.

‘ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ’ ಪದದ ಅರ್ಥವೇನು?

ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿಗೆ ಈ ಹಾಡು ಗೊತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಅರ್ಥ ಗೊತ್ತಿರುವವರು ಕಡಿಮೆ. ‘ಛಯ್ಯಾ’ ಎಂಬುದು ನೆರಳು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಾಡಿನ ಮೂಲ ಭಾವನೆ ‘ಪ್ರಿಯರ ಪ್ರೀತಿಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದು.’ ಗುಲ್ಜಾರ್ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಸೂಫಿ ಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಹಾಡಿನ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಂಜಾಬಿನ ಸೂಫಿ ಕವಿ Bulleh Shah ಅವರ ‘ತೇರೇ ಇಶ್ಕ್ ನಚಾಯಾ’ ಕಾವ್ಯದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹಲವು ಮೂಲಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ.

ರೈಲಿನ ಮೇಲಿನ ನೃತ್ಯ: ಬಾಲಿವುಡ್ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಧೈರ್ಯದ ಚಿತ್ರೀಕರಣ?

ಇಂದು CGI, VFX ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕಾಲ. ಆದರೆ 1998ರಲ್ಲಿ ‘ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ’ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆದಾಗ ಇಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆ ಬಹುತೇಕ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಡನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೀಲಗಿರಿ ಮೌಂಟನ್ ರೈಲ್ವೆಯ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೈಲಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ VFX ಇರಲಿಲ್ಲ, ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಇರಲಿಲ್ಲ, ನಟರು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಾರರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೈಲಿನ ಮೇಲೆಯೇ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದಲೇ ಈ ಹಾಡಿನ ದೃಶ್ಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನೈಜ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್‌ಗೆ ಇದು ಯಾಕೆ ಮಹತ್ವದ ಹಾಡು?

1990ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ Shah Rukh Khan ಈಗಾಗಲೇ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಟಾರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ‘ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ’ ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ನಟನಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಪರದೆಯ ಮೇಲಿನ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರದರ್ಶಕರಾಗಿ ರೂಪಿಸಿತು. ಇಂದಿಗೂ ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ DDLJ, Dil Se, Chaiyya Chaiyya ಎಂಬ ಮೂರು ಹೆಸರುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ.

ಮಲೈಕಾ ಅರೋರಾ ಜೀವನ ಬದಲಿಸಿದ ಹಾಡು

ಈ ಹಾಡಿಗೆ ಮೊದಲು Malaika Arora ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಚಿತ ಮುಖವಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ‘ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ’ ನಂತರ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದರು. ಬಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ಐಟಂ ಸಾಂಗ್’ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡು ಒಂದು ತಿರುವು ಎಂದು ಅನೇಕ ಸಿನೆಮಾ ವಿಮರ್ಶಕರು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಎ.ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಶಿಖರ

ಅನೇಕ ಸಂಗೀತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ Dil Se ಆಲ್ಬಮ್ ಎ.ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಹಾಡಿನ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಸೂಫಿ ಸಂಗೀತ, ಪಂಜಾಬಿ ಜಾನಪದ ಲಯ, ಆಧುನಿಕ ಬೀಟ್‌ಗಳು, ರೈಲಿನ ಚಲನೆಯ ಅನುಭವ ನೀಡುವ ರಿದಮ್ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಒಂದೇ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

BBC ವಿಶ್ವದ ಟಾಪ್ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ

2002ರಲ್ಲಿ BBC World Service ನಡೆಸಿದ ಜಾಗತಿಕ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ‘ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ’ ವಿಶ್ವದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಟಾಪ್ 10ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಡಿಗೆ ದೊರೆತ ಅಪರೂಪದ ಗೌರವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಹಾಲಿವುಡ್‌ಗೂ ತಲುಪಿದ ಭಾರತೀಯ ಹಾಡು

2006ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ Inside Man ಚಿತ್ರದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ’ ಬಳಕೆಯಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಈ ಹಾಡಿನ ಮೂಲಕವೇ ಕೇಳಿದರು ಎಂದು ಸಿನೆಮಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಂದಿಗೂ ಯಾಕೆ ವೈರಲ್ ಆಗುತ್ತದೆ?

27 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ “ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ” ಯೂಟ್ಯೂಬ್, ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಮತ್ತು ರೀಲ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಕಾರಣಗಳು:

• ಕಾಲಾತೀತ ಸಂಗೀತ
• ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಸಾಹಿತ್ಯ
• ಅಪರೂಪದ ದೃಶ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ
• ಜಾಗತಿಕ ಗುರುತಿನ ಹಾಡು
• ಯಾವುದೇ ಪೀಳಿಗೆಯೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದಾದ ಲಯ

ಅನೇಕ ಹೊಸ ಹಾಡುಗಳು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ‘ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ’ ಒಂದು ಹಾಡಿನಿಂದ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.

ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ‘ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ’ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಿಜವಾದ ರಹಸ್ಯ

ಒಂದು ಹಾಡು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಬಹುದು. ಒಂದು ಹಾಡು ಸೂಪರ್ ಹಿಟ್ ಆಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ಹಾಡು ಮೂರು ದಶಕಗಳ ನಂತರವೂ ಬದುಕಿರಬೇಕಾದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ‘ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ’ಯಲ್ಲಿ ಸೂಫಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಇದೆ, ಕಾವ್ಯ ಇದೆ, ಸಂಗೀತ ಕ್ರಾಂತಿ ಇದೆ, ಭಾರತೀಯ ರೈಲಿನ ಸಂಕೇತ ಇದೆ, ಪ್ರೇಮದ ರೂಪಕ ಇದೆ, ಜಾಗತಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆ ಇದೆ. ಅದರ ಕಾರಣಕ್ಕೇ 1998ರ ಈ ಹಾಡು 2026ರಲ್ಲೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಇದೇ ಒಂದು ಮಹಾನ್ ಹಾಡಿನ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ.