ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ಮೊದಲ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಚಾಲಿತ ರೈಲು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಂಚಾರ ಆರಂಭಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ಸಾರಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಲಿದೆ.
ಡೀಸೆಲ್ ರೈಲುಗಳ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚದ ನಡುವೆ, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಸಾರಿಗೆ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು ಎಂದರೆ ಏನು?
ಸಾಮಾನ್ಯ ರೈಲುಗಳು ಡೀಸೆಲ್, ವಿದ್ಯುತ್, ಅಥವಾ ಇತರೆ ಇಂಧನಗಳ ಮೂಲಕ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ಯೂಯೆಲ್ ಸೆಲ್ (Fuel Cell) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ + ಆಮ್ಲಜನಕ = ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಕ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊರಬರುವ ಪ್ರಮುಖ ಉಪ ಉತ್ಪನ್ನ— ನೀರು. ಅಂದರೆ, ಡೀಸೆಲ್ನಂತೆ ಹೊಗೆ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಬನ್ ಇಲ್ಲ.
ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು ಯಾವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ?
ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಜಿಂದ್–ಸೋನಿಪತ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಈಗಾಗಲೇ ಈ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.
ಈ ರೈಲು ಯಾಕೆ ಮಹತ್ವದ್ದು?
ಭಾರತವು 2070ರೊಳಗೆ Net Zero Carbon Emission ಗುರಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಈ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಲು ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು, ಹಸಿರು ಇಂಧನ, ಸೌರ ಶಕ್ತಿ, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿವೆ. ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು ಯೋಜನೆ ಈ ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.
ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲುಗಳಿವೆಯೇ?
ಹೌದು.
ಜರ್ಮನಿ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಇಟಲಿ, ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ಮಾದರಿಯ ದೇಶಗಳೂ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿವೆ. ಈಗ ಭಾರತವೂ ಆ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ವಿದ್ಯುತ್ ಮಾರ್ಗಗಳಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲುಗಳು ಉತ್ತಮ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಬಹುದು.
ಆದರೆ ಸವಾಲುಗಳೂ ಇವೆ
ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದೊಡ್ಡ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿದ್ದರೂ ಕೆಲವು ಸವಾಲುಗಳೂ ಇವೆ. ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು, ವಿಶೇಷ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಗತ್ಯ, ಆರಂಭಿಕ ಹೂಡಿಕೆ… ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು.
ಗ್ರೀನ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್’ ಯಾಕೆ ಮುಖ್ಯ?
ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಗ್ರೀನ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್. ಇದನ್ನು ಸೌರ ಶಕ್ತಿ, ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಬಳಸಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಈಗಾಗಲೇ National Green Hydrogen Mission ಮೂಲಕ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು ವೇಗ ಎಷ್ಟು?
ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು ಗಂಟೆಗೆ ಸುಮಾರು 110 ಕಿಮೀ ವೇಗದವರೆಗೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂತಿಮ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ರೈಲ್ವೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಹೊಸ ರೈಲು ಸೇವೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಇದು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ, ಹಸಿರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇವೆಲ್ಲದರ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಡೀಸೆಲ್ ರೈಲುಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲುಗಳು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಬಹುದು. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ, ಅದು ಕೇವಲ ರೈಲ್ವೆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನೇ ಅಲ್ಲ; ದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಸಿರು ಇಂಧನ ನೀತಿಯನ್ನು ಹೊಸ ಹಂತಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
