ಹಿಮಾಲಯದ ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿದು ಪ್ರವಾಹದ ಸುನಾಮಿ: ನೇಪಾಳ–ಟಿಬೆಟ್ ದುರಂತದ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣವೇನು?

ನೇಪಾಳ–ಟಿಬೆಟ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹ ಇಡೀ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿದೆ. ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು, ಮಣ್ಣು, ಬಂಡೆಗಳು ಕಣಿವೆಯತ್ತ ನುಗ್ಗಿ ಗ್ರಾಮಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿವೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಭೂಕಂಪ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಶಂಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಂತರದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಬೇರೆ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಅಮೆರಿಕದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ (USGS) ಪ್ರಕಾರ, ಭೂಕಂಪದಂತೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಕಂಪನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೇ ಬೃಹತ್ ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿತ. ಸುಮಾರು 5,200 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿಮನದಿಯ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಸುಮಾರು 1,200 ಮೀಟರ್ ಕೆಳಗೆ ಕಣಿವೆಗೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಹಿಮ, ಬಂಡೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿದ್ದು, ನಂತರದ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿನಾಶಕಾರಿಯಾಗಿಸಿದೆ.

ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿದಾಗ ಏನಾಯಿತು?

ಹಿಮನದಿಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ದೈತ್ಯ ಹಿಮದ ನದಿಯಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ಹಿಮ ತನ್ನದೇ ತೂಕ, ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಪರ್ವತದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಿಮನದಿಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಏಕಾಏಕಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೇಪಾಳ–ಟಿಬೆಟ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಿಮ ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳು ಎತ್ತರದಿಂದ ಕಣಿವೆಯತ್ತ ಕುಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಚಲನೆಯಿಂದ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ನೀರು ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿವೆ. ಈ ವೇಗದ ಅವಶೇಷ ಪ್ರವಾಹವೇ ನದಿಯ ಹರಿವನ್ನು ಏಕಾಏಕಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಭೀಕರ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಫ್ಲಡ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಭೂಕಂಪ ಎಂದು ಏಕೆ ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು?

ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಕಂಪವೇ ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಮೂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಂತರ USGS ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಕಂಪನದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭೂಕಂಪವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಹಿಮ ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳ ಬೃಹತ್ ಕುಸಿತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಭೂಕಂಪನದಂತಹ ಕಂಪನ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು. ಅಂದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಭೂಕಂಪ ದುರಂತದ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿತವೇ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆ.

ಪ್ರವಾಹ ಇಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಏಕೆ ಹರಿಯಿತು?

ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಏರಬಹುದು. ಆದರೆ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಫ್ಲಡ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಭಿನ್ನ. ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಮ, ಬಂಡೆ ಮತ್ತು ನೀರು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಾಗ, ಅವು ದಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಜಲಮೂಲಗಳಿಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ನೀರು ಕೇವಲ ನೀರಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಮಣ್ಣು, ಬಂಡೆ, ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅವಶೇಷಗಳು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಭಾರವಾದ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಅವಶೇಷ ಪ್ರವಾಹವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರವಾಹದ ಮುಂದೆ ಮನೆಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ.

ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಅಪಾಯ ಏಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ?

ಇಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶವು ಜಾಗತಿಕ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗಾಗುತ್ತಿದೆ. ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಮನದಿಗಳು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿವೆ. ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಕರಗುವುದರಿಂದ ಪರ್ವತಗಳ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳು, ಹಿಮದ ಪದರಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಯದ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿತ, ಹಿಮಪಾತ, ಭೂಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಹಠಾತ್ ಪ್ರವಾಹಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದುರಂತವನ್ನು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದೇ ನೇರವಾಗಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೇಳಿಲ್ಲ.

ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಏಕೆ ಅಪಾಯ?

ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟ್ ಗಡಿಯ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಪರ್ವತಾರೋಹಣ, ಚಾರಣ ಹಾಗೂ ಕೈಲಾಸ–ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಪ್ರವಾಸಿಗರೂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನೂರಾರು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸೇರಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಿಗದೆ ಇರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ದುರಂತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಮೊದಲು ಕುಸಿಯುವುದು. ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳು ಕೊಚ್ಚಿಹೋದರೆ ರಕ್ಷಣಾ ತಂಡಗಳು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಲುಪುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರವಾಹದ ಅಪಾಯವೂ ಇದೆಯೇ?

ಇದು ಮತ್ತೊಂದು ಆತಂಕಕಾರಿ ಅಂಶ. ಭೂಕುಸಿತ ಅಥವಾ ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿತದಿಂದ ನದಿಯ ದಾರಿ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ತಡೆ ಉಂಟಾದರೆ, ಅದರ ಹಿಂದೆ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಬಹುದು. ನಂತರ ಆ ತಡೆ ಒಡೆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹಠಾತ್ ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ದುರಂತದ ನಂತರವೂ ನದಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಟಿಬೆಟ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತಡೆಗೊಂಡಿರುವ ಜಲಮೂಲವೊಂದರಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗಬಹುದೆಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೂ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಇದು ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಹದ ಕಥೆಯಲ್ಲ

ನೇಪಾಳ–ಟಿಬೆಟ್ ದುರಂತ ನಮಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯದಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರ್ವತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಘಟನೆ ಮತ್ತೊಂದು ಘಟನೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು. ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿತ → ಬಂಡೆ ಮತ್ತು ಹಿಮದ ಅವಶೇಷಗಳ ಕುಸಿತ → ನದಿಯ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ಏರಿಕೆ → ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಫ್ಲಡ್ → ಭೂಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಾಶ. ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರಪಳಿಯ ಪರಿಣಾಮವೇ ದುರಂತದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿಗಳ ನಿರಂತರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದ ತ್ವರಿತ ನಿಗಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಲಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಕೇವಲ ಹಿಮದ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲ. ಅದು ಸಾವಿರಾರು ನದಿಗಳ ಮೂಲ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆಯ ಆಧಾರ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜನರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದು.