ರೈಲುಗಳಿಗೂ ನಿವೃತ್ತಿ ಇದೆಯೇ? ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರ ಅವುಗಳ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?

ನಾವು ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಟಿಕೆಟ್, ಸೀಟ್, ಸಮಯ, ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಜನರ ಮನದಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ರೈಲುಗಳು ವಯಸ್ಸಾದ ಮೇಲೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಬಂದು, ಸಿಟಿ ಊದಿ, ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ರೈಲುಗಳು ಕೊನೆಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ? ಅವು ಕೇವಲ ಅಚಾನಕ್ ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತವೆಯೇ? ಇಲ್ಲವೇ ಅವುಗಳಿಗೂ ಒಂದು ನಿವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಇದೆಯೇ? ಉತ್ತರ ಕೇಳಿದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಬಹುದು. ರೈಲುಗಳ ಕಥೆ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅದು ಅಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ರೈಲುಗಳಿಗೂ ನಿವೃತ್ತಿ ಇದೆ!

ಮನುಷ್ಯರಂತೆ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೂ ಆಯುಷ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೋಚ್‌, ಎಂಜಿನ್‌, ಬೋಗಿಗೂ ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಸೇವಾ ಅವಧಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಮಾದರಿಯ ICF ಕೋಚ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 25 ರಿಂದ 30 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹೊಸ LHB ಕೋಚ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು 35 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸೇವೆ ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ವಯಸ್ಸೇ ಒಂದೇ ಕಾರಣ ಅಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ maintenance ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಹಳೆಯ ರೈಲುಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸೇವೆಯಿಂದ ಹೊರ ಬರುತ್ತವೆ.

ನಿವೃತ್ತಿ ಅಂದರೆ ಅಂತ್ಯ ಅಲ್ಲ

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಬೇರೆ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸುವಂತೆ, ರೈಲುಗಳಿಗೂ ಎರಡನೇ ಜೀವನ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಕೋಚ್‌ಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಬೋಗಿಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಳಗಿನ seat, fan, lights ತೆಗೆದು, ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಲೋಹದಿಂದ ಬಲಪಡಿಸಿ goods carrier ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು NMG (New Modified Goods) coaches ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಜನರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದ ಬೋಗಿ, ನಂತರ ಕಾರುಗಳು, ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು, ಸಣ್ಣ ವಾಹನಗಳು ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಬಹುದು. ಒಮ್ಮೆ ಜನರ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದ ಬೋಗಿ, ನಂತರ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊರುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವುದು… ಕೊನೆ ಹಂತ

ಯಾವುದೇ ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಿಲ್ಲದಾಗ ರೈಲುಗಳನ್ನು scrap yard ಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಭಾಗ ಭಾಗವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಕಬ್ಬಿಣ
• ಉಕ್ಕು
• ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ
• ತಾಮ್ರ
• ಬ್ಯಾಟರಿ
• AC parts
• seat materials

ಇವೆಲ್ಲ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ recycle ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ರೈಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬದುಕಬಹುದು.

ಕೆಲವು ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಗೌರವದ ಜೀವನ

ಎಲ್ಲ ರೈಲುಗಳ ಅಂತ್ಯ scrap yard ಅಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು museum ಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು heritage display ಆಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಹಳೆಯ steam engine ನೋಡಿದಾಗ ಹಿರಿಯರ ಕಣ್ಣು ಹೊಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಇದೇ ಕಾರಣ. ಅದು ಕೇವಲ ಯಂತ್ರವಲ್ಲ ಒಂದು ಕಾಲದ ನೆನಪು.

ರೈಲುಗಳು ಯಾಕೆ ವಿಶೇಷ?

ರೈಲು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ transport ಅಲ್ಲ.

• ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮೊದಲ ನಗರ ಪ್ರಯಾಣ
• ಸೈನಿಕನ ಮನೆಗೆ ಮರಳುವ ದಾರಿ
• ಕಾರ್ಮಿಕನ ಕನಸುಗಳ ಪಯಣ
• ಮದುವೆಗೆ ಹೋಗುವ ಕುಟುಂಬದ ನಗು
• window seat ನಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪು
• ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿನ chai ಸುವಾಸನೆ
• unknown passengers ಜೊತೆ ಉಂಟಾಗುವ ಕಥೆಗಳು

ಹೀಗಾಗಿ ರೈಲು ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಬೋಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದಲ್ಲ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ನೆನಪುಗಳ ಸಾಕ್ಷಿ ಮೌನವಾಗುವುದು. ರೈಲುಗಳ ಕಥೆ ನಮಗೆ ಒಂದು ಪಾಠ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಉಪಯೋಗ ಮುಗಿದರೆ ಮೌಲ್ಯ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಪಾತ್ರ ಮುಗಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಆರಂಭವಾಗಬಹುದು. ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊತ್ತ ರೈಲು, ನಂತರ ಸರಕು ಹೊರುತ್ತದೆ. ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಹೊಸ ಆರಂಭ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಾಧ್ಯ.

ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಬೋಗಿ ಕಂಡರೆ ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೋಡಬೇಡಿ. ಬಹುಶಃ ಅದು ಸಾವಿರಾರು ಸೂರ್ಯೋದಯಗಳನ್ನು ಕಂಡಿರಬಹುದು. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ಮನೆ ಸೇರಿಸಿರಬಹುದು. ನೂರಾರು ಕಥೆಗಳ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರಬಹುದು. ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರವೂ, ಕೆಲವು ಪಯಣಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ…