ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾರು, ಬಸ್ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನ ಖರೀದಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಾಸಗಿ ರೈಲು ಖರೀದಿಸಿ ಓಡಿಸಬಹುದಾ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಲವರಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ರೈಲು ಕೋಚ್ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟದಂತೆ ರೈಲು ಹಳಿ ಮೇಲೆ ರೈಲು ಓಡಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಇಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ರೈಲು ಜಾಲವನ್ನು Indian Railways ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಹಾಗಾದರೆ ಖಾಸಗಿ ರೈಲುಗಳೇ ಇಲ್ಲವೇ?
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಐಷಾರಾಮಿ ರೈಲುಗಳು ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. Maharajas’ Express ಮತ್ತು Golden Chariot ಮೊದಲಾದ ರೈಲುಗಳು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಅಥವಾ ರಾಜಮನೆತನಗಳವರು ಹಿಂದೆ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಸಲೂನ್ ಕೋಚ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇವುಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಯಾಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ?
ರೈಲು ಹಳಿಗಳು, ಸಿಗ್ನಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ—all are centrally controlled. ಯಾವುದೇ ಖಾಸಗಿ ರೈಲು ಓಡಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಅನುಮತಿ, ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು, ಮಾರ್ಗ ಹಂಚಿಕೆ, ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಯಮಗಳು, ಭಾರೀ ವೆಚ್ಚ, ಇವೆಲ್ಲ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಒಂದು ರೈಲು ಖರೀದಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವೆಚ್ಚವೇ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ರೈಲು ಸೇವೆಗಳ ಕುರಿತು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ವೇಗ, ಸೇವಾ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಕೆಲ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನನ್ನದೇ ರೈಲು, ನನ್ನದೇ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಎಂಬ ಮಾದರಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ದೂರದ ಕನಸಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ರೈಲು ಜಾಲ ದೇಶದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
