- manasi, desi desk
ಪ್ರತಿ ಮಳೆಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಜನರು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಆತಂಕದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಘಾಟ್ ಬಂದ್, ಶಿರಾಡಿ ಘಾಟ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ಸ್ಥಗಿತ, ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತ, ವಯನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಕುಸಿತ… ಇಂತಹ ಸುದ್ದಿಗಳು ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡುಬರುವ ಘಟನೆಗಳು ಈಗ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತಿರುವುದೇಕೆ? ಇದು ಕೇವಲ ಮಳೆಯ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಕಥೆ.
ಒಂದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗೋಡೆಯಂತೆ ಊಹಿಸಿ. ಆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಮರಗಳ ಬೇರುಗಳು ಹಿಡಿದು ನಿಲ್ಲಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಮಳೆ ಬಂದಾಗ ಆ ಬೇರುಗಳು ಮಣ್ಣನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ನೀರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೆಲದೊಳಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ದಿನ ರಸ್ತೆ ಅಗಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ರೆಸಾರ್ಟ್ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಮರಗಳು ಕಡಿದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಸಹಜ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಒಂದೇ ದಿನ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣು ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದರ ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವ ಬೆಟ್ಟ ಆ ಭಾರವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಅದು ಜಾರಿಬೀಳುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನೇ ನಾವು ಭೂಕುಸಿತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ.
ಕೊಡಗು: ಒಂದು ದುರಂತದ ಪಾಠ
2018ರಲ್ಲಿ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುರಿದ ಭಾರೀ ಮಳೆ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿತ್ತು. ಹಲವೆಡೆ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಕುಸಿದು ಮನೆಗಳು ಮಣ್ಣಿನಡಿ ಹೂತುಹೋಗಿದ್ದವು. ನೂರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಮನೆ, ಜಮೀನು ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡವು. ಆ ದುರಂತದ ನಂತರ ಹಲವು ತಜ್ಞರು ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳಿದರು. ಮಳೆ ದೊಡ್ಡ ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಮಳೆ ಮಾತ್ರ ಕಾರಣ ಅಲ್ಲ. ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬದಲಾವಣೆ, ಅತಿಯಾದ ಭೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯೂ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.
ವಯನಾಡು: ಪ್ರಕೃತಿ ಕೊಟ್ಟ ಕಠಿಣ ಎಚ್ಚರಿಕೆ
ಕೇರಳದ ವಯನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ದೇಶದ ಗಮನ ಸೆಳೆದವು. ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಗ್ರಾಮಗಳ ಚಿತ್ರಣವೇ ಬದಲಾಗಿತ್ತು. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಗಳಾಗಿವೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.
ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಶಿರಾಡಿ ಘಾಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಸಮಸ್ಯೆ ಏಕೆ?
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಮಣ್ಣು ಜರಿಯುವ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಕಾರಣಗಳು ಹಲವು:
- ತೀವ್ರ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ
- ನಿರಂತರ ಮಳೆ
- ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಗಲೀಕರಣ
- ಮಣ್ಣಿನ ಸ್ವಭಾವ
- ನೀರು ಸರಿಯಾಗಿ ಹರಿದುಹೋಗದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಅಪಾಯದ ವಲಯವಾಗಿಸಬಹುದು.
ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪಾತ್ರ ಎಷ್ಟು?
ಹಿಂದೆ ಮಳೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸುರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಸುರಿಯುವ ಘಟನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಹವಾಮಾನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಬೆಟ್ಟ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬರುವ ಮಳೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಅತಿಯಾದ ಮಳೆ ಸುರಿದರೆ, ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಬಹುದು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಭೂಕುಸಿತಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಎಲ್ಲಾ ಭೂಕುಸಿತಕ್ಕೂ ಮನುಷ್ಯನೇ ಕಾರಣವೇ?
ಇಲ್ಲ.
ಭೂಕುಸಿತ ಒಂದು ಸಹಜ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ಹೌದು. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಕುಸಿಯುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಆದರೆ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ, ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅದರ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಏನು?
ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿಖರ ನಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಸುವುದು, ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸುರಕ್ಷಿತ ನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ರಮಗಳು, ಉತ್ತಮ ನೀರು ಹರಿವಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮುಂಚಿತ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅಪಾಯದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬಳಕೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಕೇವಲ ಬೆಟ್ಟವಲ್ಲ… ಅದು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಭಾಗ
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದಿಂದಲೇ ಅನೇಕ ನದಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತರ ಕೃಷಿ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಬೆಟ್ಟ ಕುಸಿದಾಗ ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಘಟನೆ ಅಲ್ಲ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಕಾಡು, ಒಂದು ನದಿ, ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ನೆನಪು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಊರಿನ ಭವಿಷ್ಯವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಬಹುಶಃ ಬೇರೆ ಪಾಠ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ನಾವು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. ಕಾಡುಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
