ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಅಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಿದೆಯೇ?
ಈ ಅಲೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಏನಿರಬಹುದು? ಮೀನುಗಳು, ಹವಳದ ಬಂಡೆಗಳು, ಹಡಗುಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು… ಇವೆಲ್ಲ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತು. ಆದರೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ಬದುಕಿದ್ದ ನಗರಗಳೇ ಸಮುದ್ರದ ತಳದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರಬಹುದೇ?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇವಲ ಸಿನಿಮಾ ಅಥವಾ ಕಾದಂಬರಿಗಳದ್ದು ಅಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ಅನೇಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಸಂಶೋಧಕರು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ, ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿಸಿವೆ. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಭೂಮಿಯ ಹವಾಮಾನ ಇಂದಿನಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಯ ಹಿಮಯುಗದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಬಹುಭಾಗ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಇಂದಿಗಿಂತ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಹಿಮ ಕರಗತೊಡಗಿದಂತೆ ಸಮುದ್ರದ ಮಟ್ಟ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಏರತೊಡಗಿತು.
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 20 ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳು ಇಂದು ಸಮುದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅಂದರೆ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರು ನಡೆದಾಡಿದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಂದು ಮೀನುಗಳು ಈಜುತ್ತಿರಬಹುದು!
ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕಥೆ ಇದೆ.
ಗುಜರಾತ್ ಕರಾವಳಿಯ ದ್ವಾರಕಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮುದ್ರ ಪುರಾತತ್ವ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳಂತಹ ರಚನೆಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಲಂಗರುಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅನೇಕರು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದ್ವಾರಕಾ ನಗರ ಇದೇ ಇರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಇಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತದೆ. ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ರಚನೆಗಳು ಮಹತ್ವದ್ದಾದರೂ, ಅವುಗಳ ಕಾಲಮಾನ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲು ನಿರಂತರ ಅಧ್ಯಯನ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಕಥೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ.
ಈಜಿಪ್ಟ್ನ ಹೆರಾಕ್ಲಿಯಾನ್ ನಗರ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 1200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು ಭೂ ಕುಸಿತದಿಂದ ಅದು ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಮುಳುಗಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. 2000ನೇ ಇಸವಿಯ ನಂತರ ನಡೆದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಗರದ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಪ್ರತಿಮೆಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹಡಗುಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಒಂದು ನಗರ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಮಲಗಿ, ಮತ್ತೆ ಮನುಷ್ಯನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಘಟನೆ ಇದು. ಜಪಾನ್ನ ಯೋನಗುನಿ ದ್ವೀಪದ ಸಮುದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ರಚನೆಗಳಿವೆ. ಅವು ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕೆಲ ಸಂಶೋಧಕರು ಅವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅದು ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕುರುಹಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
ಇಂದಿಗೂ ಈ ಚರ್ಚೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಂತ್ಯ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಈ ಕಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಶವಿದೆ. ಅದು ಪ್ರಕೃತಿ.
ಒಂದು ಸುನಾಮಿ, ಒಂದು ಭೂಕಂಪ, ಒಂದು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ… ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮನುಷ್ಯ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಕಟ್ಟಿದ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. 2004ರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಸುನಾಮಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಭಾರತದ ಹಲವು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಆ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಸಮುದ್ರ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಾಗ ಹಳೆಯ ರಚನೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಇದು ನಮಗೆ ಒಂದು ಸತ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವು ನಗರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತೇವೆ. ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತೇವೆ. ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಶಾಶ್ವತ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಭೂಮಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರ. ಬಹುಶಃ ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮುಳುಗಿದ ನಗರಗಳ ಕಥೆಗಳು ಜನರನ್ನು ಇಷ್ಟು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಅವು ಕೇವಲ ಕಲ್ಲಿನ ಅವಶೇಷಗಳ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಅವು ಮನುಷ್ಯನ ಕನಸುಗಳ ಕಥೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರೋ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರಬಹುದು. ಮಕ್ಕಳು ಆಟವಾಡಿರಬಹುದು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆದಿರಬಹುದು. ಯಾರೋ ತಮ್ಮ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿರಬಹುದು. ಯಾರೋ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿರಬಹುದು. ಇಂದು ಆ ಎಲ್ಲ ನೆನಪುಗಳ ಮೇಲೆ ಅಲೆಗಳು ಹರಿದಾಡುತ್ತಿವೆ…
ಬಹುಶಃ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಮ್ಮ ಇಂದಿನ ನಗರಗಳೂ ಇತಿಹಾಸವಾಗಬಹುದು. ಆಗ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಸಂಶೋಧಕ ಸಮುದ್ರದ ಆಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೋಡೆಯ ಅವಶೇಷವನ್ನು ಕಂಡು, “ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಗರಿಕತೆ ಬದುಕಿತ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಾಯುವುದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.
ಅದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತದೆ… ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ… ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಮುದ್ರದ ತಳದಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
