ಒಮ್ಮೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಎಂದರೆ ಒಂದು ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತು. ಯಾವ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಯಾವಾಗ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಯಾವಾಗ ಕೊಯ್ಲು — ಇವೆಲ್ಲ ರೈತನಿಗೆ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಸಂಗತಿಗಳು. ಆಕಾಶ ನೋಡಿದರೆ ಹವಾಮಾನ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು. ಹಳೆಯವರು ಹೇಳಿದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮೋಡಗಳು ಕೂಡ ಬರುತ್ತಿದ್ದವು.
ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ.
ಮಳೆ ಬರುತ್ತಿದೆ… ಆದರೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಡವಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತುಂಬಾ ಜಾಸ್ತಿ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬರದೇ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ರೈತನಿಗೆ ಮಳೆ ಈಗ ನಂಬಿಕೆಯ ವಿಷಯವಲ್ಲ — ಅದು ಒಂದು ಅನುಮಾನವಾಗಿದೆ.
ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಕೇವಲ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಲ್ಲ. ಇದು ಕೃಷಿಯ ಹೃದಯವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪರಿವರ್ತನೆ.
ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಮಾದರಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಬಿತ್ತನೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬರದೇ, ಬೆಳೆ ಬೆಳೆದ ನಂತರ ಅತಿಯಾದ ಮಳೆ ಬರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಮಳೆ, ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಮಳೆಯಷ್ಟೇ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನೆಲ ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ, ಬೆಳೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ರೈತರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದೇ — ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ.
ಒಮ್ಮೆ ಮಳೆ ಕಡಿಮೆ ಬಂದರೆ, ರೈತರು ಅದನ್ನು ಹೇಗೋ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈಗ ಸಮಸ್ಯೆ ಮಳೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದಲ್ಲ, ಅದು ಯಾವಾಗ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಿರುವುದು. ಈ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯೇ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅಪಾಯದ ಆಟವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಮಂಡ್ಯ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಧಾರವಾಡ, ಕಲಬುರಗಿ — ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರು ಒಂದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: “ಮಳೆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬರೋದಿಲ್ಲ.”
ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಮಳೆ ಬಾರದಿದ್ದರೆ ಬೀಜವೇ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡಲು ಹಣ ಬೇಕು. ಸಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ರೈತನಿಗೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಹೊರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ, ಬೆಳೆ ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಅತಿಯಾದ ಮಳೆ ಬಂದರೆ, ಹೊಲದಲ್ಲೇ ಬೆಳೆ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಮ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಕೇವಲ ರೈತನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರದ್ದೂ ಆಗಿದೆ.
ಯಾಕೆಂದರೆ, ಕೃಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದರೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಆಹಾರ ದರಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಜನರಿಗೂ ಇದರ ಹೊರೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಮಳೆ ಮಾದರಿಯ ಬದಲಾವಣೆ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು “climate variability” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಹವಾಮಾನ predictable ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ global warming, ಅರಣ್ಯ ನಾಶ, ನಗರೀಕರಣ, ನೀರಿನ ದುರ್ಬಳಕೆ — ಇವೆಲ್ಲ ಸೇರಿವೆ.
ಒಮ್ಮೆ ನಾವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಜೊತೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಈಗ ನಾವು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ — ಮುಂದೆ ಏನು?
ರೈತರು ಈಗ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು drought-resistant ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸಾಕಾಗುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.
ಸರ್ಕಾರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಕ್ರಮಗಳು ಅಗತ್ಯ. ಹವಾಮಾನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ನೀಡುವುದು, ರೈತರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು, ವಿಮಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು — ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೂ ಅಗತ್ಯ.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಈ ಕಥೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಮಳೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದರೆ, ಕೇವಲ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಮೂಲವೇ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ರೈತನು ಆಕಾಶವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಆಕಾಶ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಈ ಮೌನವೇ ಈಗ ದೊಡ್ಡ ಸಂಕಟವಾಗಿದೆ.
ಮಳೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಕೇವಲ ಒಂದು season ಸಮಸ್ಯೆ ಅಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ನಾವು ಈಗ ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ —
ಪ್ರಕೃತಿಯ ಜೊತೆ ಮತ್ತೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ಸಿದ್ಧವೇ?
